Η Νέα Κόρινθος το 1903

Ματθαίου Χ.Ανδρεάδη

Από ταξιδιωτικά του 1903: Η Κόρινθος, μια ωραία πόλις, θαυμάσια ρυμοτομούμενη, με δενδρόφυτους και ευθύτατους δρόμους, μήκους ατελεύτητου και πλάτους όσο να χωράει άνετα λόχος πλήρης, κατά μέτωπον, με πλατείες-πεδιάδες, δασωμένες από δροσόφυλλα πεύκα (σημ।,του πρώην δημάρχου Κίμ.Ρουφογάλη), με σπίτια κομψοτεχνήματα, τόσο ωραία πόλις, με τόσα χαρίσματα, πολύτιμα προικιά της φύσεως και της τέχνης, που θέλγουν τα μάτια της ψυχής, με ορίζοντα για ποιητές, μ΄ένα κλίμα υγείας ατσαλένιας, λουόμενη στο φώς και στη θάλασσα, πλημμυρισμένη απ΄ τα μύρα του βουνού και τ΄αρώματα του γιαλού, αυτή η πόλις, η πρώτη χωρίς άλλο της Ελλάδος για την ευρυθμία της, αυτό το λευκό όραμα, η «αφνειός» του Ομήρου, τι κρίμα να σου αφίνει εντύπωση χωριού άμα την επισκεφθείς, όταν τη γνωρίσεις καλά και δείς τις ελλείψεις και τις ανάγκες της! Μπορεί να ονομασθεί πόλις, απλώς διότι είναι πολυάνθρωπο μέρος, όταν δε έχει νερό, όταν δε έχει φωτισμό, όταν δεν αστράφτουν πάντοτε όλοι οι δρόμοι και οι πλατείες του από καθαριότητα; Τι δε χάνει, πόσο ζημιώνεται απ΄τις ελλείψεις της αυτές, είναι θλιβερό να το λέει κανείς. Μη απορήσετε αν σας πω ακόμη, οτι η Κόρινθος δεν έχει συγκοινωνία. Διότι τι ωφελεί να συγκοινωνεί με όλο τον κόσμο και να μη συγκοινωνεί με εκείνους ακριβώς, με τους οποίους έχει ανάγκη να έρχεται σε καθημερινή συνάφεια; Φαντασθείτε οτι ούτε τα πλησιέστερα χωριά του δήμου έρχονται να ψωνίσουν στην Κορινθο τώρα! Και πολύ λογικά αφού δεν είναι δυνατό να βρούν τίποτα σε μια πόλι που φθίνει οικονομικά. Τι εμπόριο μπορεί να έχει ο στερούμενος κεφαλαίων; Αν όμως είχε τελεωνείο η Κόρινθος θα έπερνε δρόμο. Θα είχε εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο, θα έρχονταν εδώ βαπόρια να φορτώσουν σταφίδα και δεν θα αποστελλόταν το προϊόν της περιφέρειας της Κορίνθου να φορτωθεί σε άλλο λιμάνι. Η Κόρινθος δεν έχει σήμερα εξαγωγικό εμπόριο και το λιμενικό ταμείο, που κατά τύπους λειτουργεί, φθίνει οικονομικά. Έχει μόνο 10 χιλιάδες, οπότε όχι μόνο λιμάνι, που η πόλις στερείται, δεν θ΄αποκτήσει αλλ΄ ούτε και την υπάρχουσα ξύλινη αποβάθρα δεν θα μπορέσει να διορθώσει. Δίπλα στην οποία είναι το κοκκινοβαφές καφενείο «Φλοίσβος», το οποίο φωτίζεται με ασετυλίνη και στο οποίο συγκεντρώνεται κάθε βράδυ ο κόσμος. Και όπου η μουσική μπάντα του συλλόγου «Απ.Παύλος», αποτελούμενη από 15 όργανα παίζει κάθε Κυριακή (τις άλλες μέρες παίζει στο Λουτράκι, «προς τέρψιν των εκει λουομένων», λαμβάνοντας απ΄το δήμο Περαχώρας δραχμές 700 το μήνα-φέτος μόνο για δύο μήνες) με μαέστρο τον καλό μουσικό Ιωάννη Κιτσόπουλο, του οποίου οι 7-8 μόνο Κορίνθιοι μουσικοί λαμβάνουν μηνιαία αντιμισθία 10-60 δραχμές (ενώ ο ίδιος 140).Και εκεί, πλην των άλλων, θα βρήτε και τα γεροντοπαλλήκαρα της Κορίνθου, που αναστενάζοντας, αναφέρουν οτι μόλις πριν από 6 με 7 χρόνια, οι πολύ πλατείς και ευρείς δρόμοι της «ευδρόσου» πόλεώς τους αντηχούσαν απ΄τα «παννύχια», αδιάκοπα πανηγύρια της λεβεντιάς, που διασκέδαζε, σκορπίζοντας άφθονα χρήματα στα καφέ-σαντάν, τα οποία «άχ! καϋμένοι χρόνοι, άχ! καϋμένα νειάτα», είχαν σαράντα, πενήντα και εξήντα γυναίκες!

Και, βέβαια, θα ρωτούσε κανείς: Τι συζητάτε, κύριε, όλα αυτά και τ΄ άλλα, αφού η Κόρινθος δεν έχει νερό να πιείς; Χθές, μια σειρά αμαξών έφερε εδώ καμμιά εικοσαριά από λουόμενους στο Λουτράκι, χάριν αναψυχής. Και κάθισαν, λοιπόν, κυρίες, δεσποινίδες και κύριοι στο καφενείο «Φλοίσβος», πήραν το λουκούμι τους, αλλ΄ όταν έφεραν στα χείλη τους το ποτήρι με το νερό όλοι ξίνισαν τα πρόσωπά τους και κατέθεσαν τα ποτήρια. Παρόμοια περιστατικά συμβαίνουν κάθε μέρα. Γιατί δεν είναι νερό αυτό που πίνει η πόλις. Που αν δεν είχε το θαυμάσιο κλίμα της, η χολέρα θα την είχε ξεπαστρέψει. Το ευκραέστατο κλίμα εκμηδενίζει του νερού τ΄ ανθυγιεινότατα βρωμομικρόβια. Διότι σε πολλά, αν όχι σε όλα, τα σπίτια το πηγάδι, απ΄το οποίο αντλούν το πόσιμο νερό, δεν βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση απ΄το βόθρο. Αλλά και το θαυματουργό κλίμα δεν κατισχύει πάντοτε. Ο Κορίνθιος Αντ. Ζωϊόπουλος, ταμίας Σύρου, πριν από ένα μήνα έφτασε στην πόλι και τη δεύτερη μέρα έπεσε στο κρεββάτι και βασανίσθηκε πολύ, αναγεννηθέντος ενός παλαιού νοσήματος εξαιτίας του νερού. Αν τα γεροντοπαλλήκαρα ξαναποθούν εκείνα «άχ! τα χρόνια που πάν΄επέρασαν τώρα», ας φέρουν τον κατάλληλο δήμαρχο για να εισρεύσουν πάλι λίρες και να γίνουν κατάλληλα έργα.

Κορινθίας νομαρχία-Απόπειρα καταργήσεως

Του Ματθαίου Χ.Ανδρεάδη

‘Οπως στον δ΄ τόμο ιστορείται, τη νομαρχία Κορινθίας καθώς και άλλες 3 ίδρυσε ο Γ. Θεοτόκης (στην φωτογραφία) το Νοέμβριο 1899. Και οι Κορίνθιοι ευγνωμονώντας μετονόμασαν, τότε, τη σημερινή οδό Δαμασκηνού σε οδό Γ.Θεοτόκη.Η νομαρχία έκτοτε με έδρα την Κόρινθο διατηρήθηκε μέχρι το 1909. Στο ενδιάμεσο, ωστόσο, καταβλήθηκαν προσπάθειες απ΄τον πρωθυπουργό Θεόδ.Δηλιγιάννη (και όχι μόνο) να καταργηθεί η νομαρχία Κορινθίας, μαζί με άλλες, σύμφωνα με την πολιτική του τακτική ν΄ανατρέπει ο,τι οι αντίπαλοί του θεμελίωναν. Τον Φεβρουάριο 1903 εξαγγέλλοντας την κατάργηση των νομαρχιών που είχε ιδρύσει ο Γ.Θεοτόκης, συνάντησε έντονη την αντίδραση των Κορινθίων ως και των κατοίκων των άλλων νομών.Οι Κορίνθοι, άμα τη εξαγγελία, απέστειλαν επιστολή στους κυβερνητικούς βουλευτές τους, ανακοινώνοντας οτι η γνώμη όλης της Κορινθίας είναι ν΄απόσχουν απ΄τις κυβερνητικές τάξεις μόλις αναγραφεί στην ημερησία διάταξη της Βουλής το σχετικό νομοσχέδιο και οργάνωσαν στην Κόρινθο νομαρχιακό συλλαλητήριο, εκφράζοντας έτσι ζωηρά την αγανάκτησή τους. Κύριος ομιλητής ο δικηγόρος Παν.Λαλάκας. Κατά τη λαοσύναξη συντάχθηκε ψήφισμα με το οποίο δόθηκε εντολή στους Κορίνθιους βουλευτές να ματαιώσουν «πάση θυσία» την επιψήφιση του νομοσχεδίου, στην ανάγκη δε να «μεταστούν των κυβερνητικών τάξεων». Στη συνέχεια ο λαός, «μεταβάς εις το εν Κορίνθω νομαρχιακόν κατάστημα παρεκάλεσε δι΄ επιτροπής τον νομάρχην να διαβιβάση το ψήφισμα των Κορινθίων προς την κυβέρνησιν».Το οποίο ψήφισμα υπέγραφε η επιτροπή απ΄ τους Παν.Λαλάκα, Ιάκωβο Μουσουδάκη, Σπυρ. Ηλιοπουλο, Μιχ. Κορδογιαννόπουλο και Δημ.Κανιάρη.Και την επομένη στην Κόρινθο ο βουλευτής Κορινθίας Σπ. Δεληγιάννης δήλωνε οτι «μεθίσταται των κυβερνητικών τάξεων ένεκα της καταργήσεως του νομού», ενώ οι Κορίνθιοι πίστευαν ακράδαντα οτι και οι άλλοι φίλοι της κυβερνήσεως βουλευτές Π.Πετρίδης, Αθ.Γκράβας και Π.Ζούζουλας θ΄ακολουθούσαν.
Έτσι,σχολίαζε ο αντιπολιτευόμενος Τύπος: «Ο Θ. Δηλιγιάννης ψηφισάμενος ομοφώνως απεφάσισε να καταργήση τους νέους νομούς. Αλλ΄ο Σπ. Δεληγιάννης βουλευτής Κορίνθου ψηφισάμενος ομoφώνως μετά των Κορινθίων απεφάσισε να φύγη από το κόμμα. Και ο Π. Πετρίδης τριξάμενος τους οδόντας εδήλωσεν οτι αποχαιρετά τον κύριον πρόεδρον. Και άλλοι κυβερνητικοί βουλευταί γραψάμενοι επιστολήν προς τον ηγέτην εδήλωσαν οτι οι κάτοικοι των νομαρχιών εξασφαλίζοντες το περίφημον κόστος της διατηρήσεώς των,ετόνιζον: Μη καταδικάζεις εις αποκλεισμόν, φτώχειαν και κακομοιριάν ολοκλήρους πληθυσμούς. Διατηρείς τους νέους νομούς; Είμεθα φίλοι. Τους καταργείς; Σε αποχαιρετώμεν, κύριε πρόεδρε (...). Και ο Θ.Δηλιγιάννης αποθέσας εις την γωνίαν του δωματίου του τας κεραυνοβόλους εκλογικάς του υποσχέσεις απεφάσισε να αποσύρη το νομοσχέδιον...».
Τον Ιούνιο 1903 παραιτήθηκε η κυβέρνησή του εν μέσω πανηγυρισμών των Κορινθίων.Και τη θέση του κατέλαβε ο Γεώργ.Θεοτόκης.
Την εποχή αυτή τρίτος νομάρχης Κορινθίας ήταν ο Δ. Καλογερόπουλος, ο οποίος τον Οκτώβριο 1903 μετατέθηκε στο νομό Τριφυλλίας, ενώ στη θέση του τοποθετήθηκε απ΄την Καρδίτσα ο Κ. Παπαδιαμαντόπουλος.
Ο Δ.Καλογερόπουλος είχε επιδείξει την «εμπρέπουσαν αξιοπρέπειαν και ευθύτητα και εις την υπηρεσίαν του και εις τας κοινωνικάς του σχέσεις, ήταν δε λίαν αγαπητός εις όλους εν Κορίνθω, δι΄ο απερχόμενος άφινε τας καλλίστας των αναμνήσεων». Και οι Κορίνθιοι με το δήμαρχό τους Γ.Βλάσση, τον κατευόδωσαν στο σιδηροδρομικό σταθμό με θερμούς λόγους και ζητωκραυγές.
Ο Γ.Θεοτόκης δεν άργησε, επικαλούμενος την ανάγκη οικονομιών (και άλλους λόγους), να ζητήσει τον περιορισμό των νομαρχιών σε 10, εξασφαλίζοντας 152.920 χιλιάδες δραχμές, δηλαδή τα 25% περίπου έξοδα λειτουργίας τους. Η Κορινθία έτσι θα υπαγόταν στο νομό Αργολιδοκορινθίας με έδρα το Ναύπλιο. Παράλληλα θα περιορίζονταν και οι βουλευτές στους 150, κ.ά. Δικαιολογούμενος στη Βουλή ο Γ.Θεοτόκης υποστήριζε οτι έτσι επέρχονταν οικονομίες και διορθώνονταν οι ατέλειες. Και πρόσθετε: «Οφείλω να ομολογήσω οτι αι προβλέψεις εκείναι δια βελτίωσιν της διοικήσεως δεν επραγματοποιήθησαν. Και έχει καθήκον τις όταν τα πράγματα δεν έφεραν αποτελέσματα να ομολογήση την πλάνην του».